Een klassiek werkrooster van negen tot vijf sluit lang niet voor iedereen aan bij het natuurlijke ritme. Uit een bevraging van hr-softwarebedrijf Protime blijkt dat 65 procent van de Belgische bedienden liefst zelf de werkuren bepaalt. Vooral de voormiddag blijkt voor velen het productiefste moment van de dag.
Volgens de bevraging werkt 63 procent van de bedienden het productiefst in de voormiddag. Voor 18 procent ligt het ideale moment zelfs tussen 6 en 9 uur. Minder dan tien procent presteert naar eigen zeggen het best in de vroege namiddag.
Professor arbeidsgeneeskunde Lode Godderis (KU Leuven) verklaart dat vanuit ons natuurlijke ritme. “We zijn geen nine-to-fivers”, zegt hij bij het NB. “We worden ‘s morgens wakker door het hormoon cortisol dat tegelijk ook onze hersenen in gang zet. Bij sommigen komt die piek er inderdaad al heel vroeg, om zes uur. Dat zijn de échte ochtendmensen of de leeuweriken.”
Dat ritme kan volgens hem ook bepalen wanneer bepaalde taken het best worden uitgevoerd. “De voormiddag is het beste om het werk te doen waar je de meeste concentratie voor nodig hebt. In de namiddag kan je beter zaken doen die je goed kan, waar wat routine in zit en dus minder denkwerk aan te pas komt. De administratie, bijvoorbeeld.”
Vergaderingen in de ochtend zijn daarom niet altijd ideaal. “Vergaderingen organiseer je beter in de namiddag, de voormiddag moet je reserveren voor het werk dat de meeste concentratie vergt”, aldus Godderis. Over volle vergaderagenda’s in de voormiddag zegt hij: “Geen goed idee”. Hij wijst daarbij op de middagdip. “Vergaderingen zijn dan een goed idee, want die wekken wat prikkelingen op.” Een langere middagpauze kan eveneens helpen. “Want in de late namiddag worden mensen weer wakkerder. Maar ik besef dat we binnen onze werkgewoonten raar zouden opkijken als iemand even zou verdwijnen voor een dutje. Terwijl een siësta in zuiderse landen zoals Spanje de normaalste zaak van de wereld is.”
Hoewel 65 procent zelf de werkuren wil bepalen, zegt slechts 45 procent van die groep dat de werkgever daarvoor openstaat. “De soundtrack van Dolly Parton klinkt vandaag achterhaald”, zegt Godderis. “Niet de klok, maar ons bioritme bepaalt wanneer we op ons best zijn. Als werknemers de kans krijgen om belangrijke taken te plannen op het moment dat ze mentaal op hun best zijn, dan winnen zowel zij als hun werkgever.”
Flexibele uren zijn volgens hem niet in elke sector haalbaar. “Als je in een winkel werkt, dan moet die inderdaad op een bepaald moment open. Maar voor veel jobs doet het er niet toe of je een taak doet om 9 uur ‘s ochtends, dan wel na het middagmaal. Het debat over arbeidstijd moet niet enkel gaan over hoeveel uren we werken, maar ook over wanneer we die uren presteren. Telewerken heeft ons wat dat betreft al een stap vooruitgezet. Mensen zorgen thuis dat hun taken ‘s avonds klaar zijn, maar ze delen zelf hun dag in.”