LEUVEN: Eerste Leuvense Boekensteunproject roept op om zeldzaam Hawaiiaans muziekhandschrift te redden

In de Damiaancollectie van de paters Picpussen werd onlangs een oud muziekhandschrift met Hawaiiaanse en Latijnse religieuze liederen ontdekt. Het handschrift biedt een uitzonderlijke blik op hoe in de 19de eeuw muziek werd gemaakt in de katholieke missie op Hawaii en Molokaï toen Damiaan er werkte.

De geschiedenis van het handschrift wordt volop verder onderzocht, maar het staat nu al vast dat het van belang is om dit muzikaal erfgoedstuk te bewaren voor de toekomst. Damiaan Vandaag wil het handschrift restaureren en laten uitvoeren in concert en roept daarom iedereen op om het handschrift te helpen redden via Boekensteun.be. Want, met de steun van velen kan de muziek uit dit Hawaiiaanse handschrift terug tot leven komen. Stadssopraan Noémie Schellens voert als meter van het handschrift mee campagne.

Op 17 oktober 2013 startte de Vlaamse Erfgoedbibliotheek en het Vlaams Fonds der Letteren met het crowdfundingsplatform Boekensteun. Via www.boekensteun.be  kan iedereen mee investeren om nieuwe boeken of conserveringsprojecten rond documentair erfgoed te realiseren. Ondertussen werden al 13 projecten voorgesteld (waarvan 5 vanuit Letteren en 8 vanuit de erfgoedsector). Vandaag, zes maanden later, slaan de stad Leuven en Damiaan Vandaag de handen in elkaar voor het eerste Leuvense project op Boekensteun.be. Een tweede Leuvense Boekensteunactie zal deze zomer (augustus 2014) worden voorgesteld vanuit het Stadsarchief.

In de Leuvense Damiaancollectie die recent deels werd toegevoegd op de Topstukkenlijst van de Vlaamse Overheid,  ontdekten medewerkers een Hawaiiaans muziekhandschrift opgerold in een band van gevlochten padanusbladeren. Het bevat Latijnse en Hawaiiaanse religieuze liederen. Onder de notenbalken met westerse muzieknotatie staan telkens de Hawaiiaanse notennamen vermeld .  De geschiedenis van dit handschrift wordt verder onderzocht. Vermoedelijk was het op de Hawaii-eilanden in gebruik als  koorboek tijdens de liturgie en als didactisch hulpmiddel om Latijnse en Hawaiiaanse religieuze liederen aan te leren. Mogelijk zong Pater Damiaan (1840-1889) uit dit handschrift met de melaatsen op Molokaï.

Muziek speelde immers een belangrijke rol bij het missiewerk. Damiaan gebruikte muziek om van de melaatsenkolonie een leefbare gemeenschap te maken. Hij richtte een fanfare op en bij begrafenissen, processies of hoog bezoek klonk er steevast muziek. Bezoekers gingen vaak vol bewondering voor Damiaans muzikanten naar huis. Net zoals zijn collega-missionarissen liet Damiaan zijn koren Latijn en Hawaiiaans zingen.  Trots schreef hij aan zijn broer: “Ik nodig je uit eens te komen luisteren als mijn kinderen de hoogmis zingen. Twee zitten aan het harmonium; ze helpen elkaar voor de begeleiding, want ze zijn elk een paar vingers kwijt. Vier zieke handen spelen wat jullie knappe organisten met twee handen doen” (26 november 1885).

“Het handschrift gunt ons een uitzonderlijk blik op hoe er in de negentiende eeuw muziek gemaakt werd binnen de katholieke missie op Hawaii en Molokaï. Een rondvraag bij musea en archieven op Hawaii leert dat daar geen vergelijkbaar muziekhandschrift bewaard bleef. Dit is dus uniek intercultureel muzikaal erfgoed. Maar het is ook erg kwetsbaar. Het handschrift is momenteel in zeer slechte staat, enkel een deskundige restauratie kan het redden. Bovendien komt het muziekhandschrift het best tot zijn recht als de muziek opnieuw klinkt. Daarom plant Damiaan Vandaag in samenwerking met diverse partners ook een muzikale opvoering”, zegt schepen van Cultuur Denise Vandevoort (sp.a).

“Dit alles  is niet mogelijk zonder extra steun. Via www.boekensteun.be/damiaanvandaag kan iedereen zijn of haar bijdrage leveren om  dit handschrift te helpen redden. Elke gift, klein of groot helpt dit handschrift de toekomst te overleven. Wie iets geeft, krijgt sowieso een Hawaiiaanse dankjewel en een mooie foto van het handschrift. Een gift vanaf 40 euro, via de Koning Boudewijnstichting, geeft recht op een fiscaal attest. Al wie 70 euro of meer schenkt, krijgt erbovenop nog een exclusieve uitnodiging voor twee voor het concert op 9 mei 2015.”

De campagne loopt van 8 april tot eind juni 2014. Tegen dan wordt gehoopt om het totale bedrag van 5.350 euro bereikt te hebben, het bedrag dat nodig is voor de restauratie en de muzikale uitvoering.  Op Boekensteun.be kan iedereen volgen hoeveel procent van dit bedrag al gedoneerd is. Daarnaast vind je op Boekensteun.be/damiaanvandaag ook de andere info rond het handschrift, waaronder het campagnefilmpje met meter Noémie Schellens. Op regelmatige tijdstippen zullen er bovendien extra blogberichten gepost worden.

Op Erfgoeddag, zondag 27 april, staat het handschrift extra in de kijker. In een doorlopende infostand van 11.00 tot 16.30 uur en een lezing om 15.00 uur, allemaal in de Sint-Pieterskerk (Grote Markt, Leuven), kom je meer  te weten over dit unieke handschrift, de noodzakelijke restauratie en de campagne van Boekensteun. Tussen de blokjes uitleg klinkt er muziek uit het handschrift.  En ook de Leuvense beiaarden zullen in de namiddag muziek uit het handschrift laten klinken.

Over de auteur

Leuven Actueel

Leuven Actueel