KU Leuven verzamelt oude zaden voor witloofbibliotheek

Kirsten Bosmans
11 maanden geleden
door Kirsten Bosmans

In België waren ooit 7.000 grondwitlooftelers actief. Nu zijn het er nog 120. Nauwelijks de helft kweekt eigen rassen, met zaden van eigen witloofbloemen. “Het originele Belgische grondwitloof is uniek”, zegt professor Bram Van de Poel van KU Leuven. “Om het te bewaren, richten we een witloofbibliotheek op, samen met de Nationale Proeftuin voor Witloof.”

Vreemd genoeg is Belgisch witloof meestal afkomstig van Frans zaaigoed. Franse zaadhuizen verkopen massaal hybride rassen voor hydrocultuur. Professor Bram Van de Poel: “Hydrocultuur werkt nu eenmaal prettiger. Om grondwitloof te kweken moet een teler op zijn knieën in de aarde wroeten. Het aantal grondwitlooftelers daalt daarom sterk. Het is vijf over twaalf. Als we het Belgisch grondwitloof niet verloren willen laten gaan, moeten we nu ingrijpen. Inmiddels heeft de provincie Vlaams-Brabant budgetten vrijgemaakt voor onze witloofbibliotheek. We mikken op een totaal van 1.000 soorten witloof, hybride zaden, maar zeker ook 200 soorten Belgisch grondwitloof.”

Dozen van IJsboerke

Tot de jaren 70 was Belgisch grondwitloof altijd grondwitloof. Iedere teler had zijn eigen zaadlijnen en verbeterde zijn eigen rassen, aangepast aan de bodem van zijn eigen percelen. Zaden werden doorgegeven van generatie op generatie. De variëteiten hebben zelfbedachte namen zoals Meiloof, Rosseels Vroeg of Wiske Jansens.

Om de oude rassen te inventariseren, sturen KU Leuven en de Nationale Proeftuin voor Witloof een onderzoeker op pad. Yannah Cornelis gaat langs bij witlooftelers om oude witloofzaden te verzamelen. “Sigarenkistjes heb ik nog niet gezien, maar papieren zakjes vanop zolder wel”, zegt Yannah Cornelis. “Meestal zit het zaad in dozen van IJsboerke. Ook fijn is dat de bloemenvelden nu in bloei staan. Ergens achter een hoekje hebben grondwitlooftelers altijd nog een stukje grond met witloofbloemen.”

Tim De Clercq van de Nationale Proeftuin voor Witloof vult aan: “In de winter houden telers de wortels met de mooiste witloofkroppen apart. Op die wortels groeien nu stengels met hele fijne, lila bloemetjes.”

Witloofziekten

Professor Bram Van de Poel: “De witloofbibliotheek is een prachtig project. Het appelleert aan onze nationale trots. We willen de rijkdom van het Belgisch grondwitloof bewaren. Omdat het een mooie traditie is die hoogstaande groenten oplevert. Maar de witloofbibliotheek heeft ook wetenschappelijke doelstellingen. De Nationale Proeftuin voor Witloof wil alle witlooftelers service en meerwaarde bieden. Daarom gaan we de planteigenschappen en het genoom van witloof in kaart brengen. De genetische diversiteit van witloof bestuderen is belangrijk, bijvoorbeeld om oplossingen te vinden voor witloofziekten of om opbrengstverliezen te beperken. Het DNA van oude witloofrassen kan daarbij helpen. Kortom, we zijn op zoek naar zoveel mogelijk oude witloofzaden. Heeft u ergens nog een zakje staan? Kent u gepensioneerde witlooftelers? Of bent u familie van voormalige witlooftelers, laat het ons weten.”

Over de auteur

Kirsten Bosmans

Kirsten Bosmans