“Het is hier precies Brugge”: het Groot Begijnhof

Leuven 360°
2 jaar geleden
700 Views
door Leuven 360°

Het Groot Begijnhof in Leuven is voor mij persoonlijk een van mijn favoriete verborgen plekjes. Wanneer je er binnenloopt, is het alsof je je in een klein stadje binnen de stad bevindt. De huisjes, het vele groen en de kabbelende Dijle ademen rust en gezelligheid uit. Allemaal goed en wel, maar ik betrap mezelf erop dat ik amper weet wat het verhaal achter deze plaats is. En ik heb zo’n vermoeden dat ik niet de enige ben… Tijd, dus, om dat eens uit te zoeken.

Het Leuvense Groot Begijnhof is een van de oudste begijnhoven in de Nederlanden. Het ontstaat in de vroege 13e eeuw, men schat rond 1232. Het begijnhof kende twee bloeiperiodes, de eerste in de 13e eeuw en de tweede vanaf het eind van de 16e eeuw tot aan de Franse Revolutie. Toen woonden er zo’n 360 begijnen, meteen het absolute hoogtepunt.

Rond 1700 daalt dat aantal weer door verschillende oorlogen en ziekten. Eind 18e eeuw blijven er nog slechts 250 begijnen over. Tijdens de Franse Revolutie worden alle religieuze instellingen afgeschaft en hun bezittingen verbeurdverklaard. Dat gebeurt gelukkig niet met het Leuvens Groot Begijnhof. Het wordt onder het beheer van de “Commissie van Openbare Onderstand”, het latere OCMW, geplaatst.

De begijnen mogen blijven wonen in het begijnhof, maar mogen hun begijnenkleed niet meer dragen. De vrije plaatsen worden gebruikt om oudere vrouwen, weduwen en wezen op te vangen. Ook gezinnen die het niet breed hebben, kunnen een van de kleine huisjes huren tegen een lage prijs. Deze invulling zal de redding van het begijnhof zijn.

Na de Franse bezetting krimpt de begijnenbeweging in Leuven langzaam maar zeker. De laatste begijn overlijdt in 1988. Wanneer het begijnhof in 1960 in steeds slechtere staat vervalt, gaat het OCMW op zoek naar een koper. KU Leuven gaat op het aanbod in en belooft het begijnhof te restaureren. Samen met nog 12 anderen, wordt het Groot Begijnhof in Leuven in 1998  UNESCO Werelderfgoed.

Begijntjes

Geen begijnhof zonder begijnen, natuurlijk. Even een kort woordje uitleg over deze eigenzinnige groep vrouwen. Allereerst, vanwaar komt het woord ‘begijn’? Het staat niet vast, maar vermoedelijk is de naam afkomstig van de ‘beige’ kleur van hun kledij. De begijnen ontstaan uit alternatieve religieuze bewegingen die door de Kerk in de 13e eeuw als ketters worden gezien. De naam ‘begijn’ heeft dan ook een negatieve bijklank in die tijd.

Begijnen leven op een andere manier dan nonnen in een klooster. Ze leggen niet dezelfde eeuwige geloften af (die maken iemand lid van een religieuze orde), maar ze houden zich wel aan kuisheid. Begijnen hebben ook geen ordestichter van wie ze de regels volgen. Het zijn vrouwen die individueel op hun manier hun geloof beleven en elkaar daarin vinden en respecteren. De laatste begijn ter wereld stierf in 2013 in Kortrijk.

Het Groot Begijnhof vandaag

Wanneer je het Groot Begijnhof binnenloopt, waan je je in een soort mini-Brugge. Je kan er zo verdwalen in de kleine straatjes met de vele huizen die door de KU Leuven met warme rode bakstenen gerestaureerd zijn. De ramen en deuren die soms erg klein zijn – de begijnen waren op hun privacy gesteld – zijn afgewerkt in natuursteen. Aan de buitenkant tegen de muur zijn vaak nog religieuze taferelen te zien en Mariabeeldjes zijn in groten getale aanwezig. Het oudste gebouw is de vroeggotische Sint-Jan-de-Doperkerk. Sinds 1998 heeft de kerk een klokkenspel dat elk halfuur een melodie speelt. Bij de restauratie zijn ook veel muurschilderingen gevonden. Allen daarheen dus!

Vandaag wonen er zo’n 450 mensen in het Groot Begijnhof. KU Leuven biedt er onderdak aan oudejaarsstudenten, gastprofessoren, buitenlandse onderzoekers en medewerkers van de universiteit en de universitaire ziekenhuizen. De mooie omgeving wordt ook vaak gebruikt voor huwelijksfoto’s of zelfs als decor voor historische films en theater.

Praktisch

Het Groot Begijnhof kan je bereiken via de Schapenstraat in Leuven en is altijd open en vrij toegankelijk. De kerk is open van 1 april tot 30 september van dinsdag tot en met zondag van 13u30 tot 16u30.

Meer Leuven 360°: ontdek de leuven360blog

Over de auteur

Leuven 360°

Leuven 360°

Leuven360° is een initiatief van vier masterstudenten in de journalistiek. Allen met een passie voor schrijven en nog belangrijker voor Leuven.
Meer Leuven 360°: ontdek de leuven360blog